Ebeveynler, çocuklarının hayatları üzerinde muazzam bir etkiye sahiptir. Çoğu, mümkün olan en iyi başlangıcı sağlamaya çalışırken, çocukların kendi mizaçları, kişilikleri ve hedefleriyle dünyaya geldiklerini fark etmek de aynı derecede önemlidir. Ebeveynler, çocuklarını belirli bir yönde yönlendirmek isteyebilirler ancak ebeveynlik rolü, dünyayla etkileşim kurarak çocuğun tam bağımsızlık kazanmasına ve seçeceği herhangi bir yolu takip edebilme yeteneğine sahip olmasını sağlamaktır. Hızla değişen bir dünyada çocuk yetiştirme, değişen trendler ve tarzlara tabi olabilir, ancak bilim tarafından belirlenen çocuğun gelişimi için ihtiyaçlar nispeten sabittir: güvenlik, yapı, destek ve sevgi.
Önemli noktaları göster
Çocukları etkili bir şekilde yetiştirmek için kötüye kullanım, ihmal veya aşırı hoşgörü gibi belirgin risklerden kaçınmak yeterli değildir. Ulusal Bilimler Akademisi, ebeveynlerin çocukların sağlığını ve güvenliğini koruma, duygusal refahlarını teşvik etme, sosyal becerileri kazandırma ve zihinsel olarak hazırlama gibi dört temel sorumluluğa sahip olduğunu belirtmektedir. Ebeveynler, aşağıdaki dört kısa yolu faydalı bulabilirler: bakım (kabul ve sevgi gösterimi), tutarlılık (sabit bir çevrenin korunması), seçimler (çocuğun bağımsızlığını geliştirmesine izin verme) ve sonuçlar (seçimlerin olumlu veya olumsuz sonuçlarının uygulanması).
Her ebeveynlik tarzı çocuğun çıkarına hizmet etmez. Aşırı ebeveynlik, çocukların yetişkinliğe geçişinde onları zor durumda bırakabilir ve en basit aksaklıklarla başa çıkamayacak hale getirebilir. Aşırı ebeveynliğin iki yaygın biçimi "helikopter ebeveynlik," yani çocukların aşırı şekilde denetlenmesi ve tehlikelerden korunması, ve "çim biçme makinesi ebeveynlik," yani çocuğun yoluna çıkacak engellerin kaldırılmasıdır. Her iki stil de çocuğun bağımsızlığını, mental sağlığını ve özsaygısını olumsuz etkileyebilir. Ebeveynliğin yetersizliği de mümkündür; ebeveyn katılımının eksikliği, çocuklar için kötü davranış sonuçlarına sıkça yol açar çünkü bu genellikle arkadaş kültürüne aşırı bağımlılığı teşvik eder. Paradoxal olarak, sert veya aşırı otoriter ebeveynlik tarzları benzer bir etki yapabilir. Ebeveynlerin sevgi dolu ancak kararlı olması, çocukların ilgilerini geliştirmeleri, bağımsızlıklarını keşfetmeleri ve başarısızlıklar yaşamaları için yeterli alan sağlaması önemlidir. Çocuklar, ebeveynlerinin alışkanlıklarını ve davranışlarını emerler, genellikle onları taklit ederler. Ebeveynler dikkatli olmalı ve çocukları için olumlu rol modelleri olarak hizmet etmelidirler. Ebeveynlik genellikle öğretme, rehberlik etme ve doğru örneği oluşturma karmasıdır. Çocuklarımıza nazik olmalarını, sağlıklı beslenmelerini, çok çalışmalarını ve sorumlu olmalarını öğütleriz. Peki ya çocuklarınız sadece sözlerinizi dinlemekle kalmıyor — tüm hareketlerinizi izliyorsa? Stresi nasıl yönettiğinizden başkalarıyla nasıl etkileşim kurduğunuza kadar çocuklar, ebeveynlerinin alışkanlıklarını sünger gibi emerler. Trafikte nasıl tepki verdiğinizden, telefonunuzu ne sıklıkla kontrol ettiğinize veya hizmet çalışanlarına nasıl davrandığınıza kadar küçük, önemsiz şeyler bile üzerinde kalıcı izler bırakır. Ve en şaşırtıcı kısmı? Bu davranışları sadece gözlemlemekle kalmıyorlar; genellikle onları kendi davranışları olarak benimsiyorlar.
Eğer zor bir durumla karşılaştığınızda bağırıyor, panik yapıyor veya sıkça şikayet ediyorsanız, çocuklar stresin kaosla eşdeğer olduğunu öğrenir. Zorlu anlarda sakin kalmak, çocuklara duygusal direnç öğretir.
Garsonlar, ev yardımcıları, güvenlik görevlileri ve kasiyerlerle nasıl etkileşim kurduğunuz, karakteriniz hakkında kelimelerden daha fazlasını söyler. Ebeveynler, kaba konuşuyor, sabırsızlık gösteriyor veya hak sahibi gibi davranıyorlarsa çocuklar saygısız olmanın kabul edilebilir olduğunu öğrenirler. Onlara, iş, sosyal statü veya geçmiş fark etmeksizin herkese teşekkür etmeyi ve lütfen demeyi öğretmek, tüm insanlara saygıyla davranmanın önemini aşılar. Küçük nazik davranışların —gülümsemek, göz teması kurmak ve nazikçe konuşmak gibi— değerli olduğunu gösterin.
Sürekli kilonuzdan şikayet ediyor, öğünleri atlıyor veya dikkatsizce yemek yiyiyorsanız, çocuklar yemekle suçluluğu ilişkilendirir. Yiyecekleri "iyi" veya "kötü" olarak etiketlemek, sağlıksız yeme alışkanlıklarına veya yemekle ilgili kaygılara yol açabilir. Çocuklarınızın yanında olumsuz beden konuşmalarından kaçının. Onlara, yemenin enerji ve besin amacı taşıdığını, korkulacak veya saplantı yapılacak bir şey olmadığını öğretin. Aile yemeklerini keyifli ve rahat hale getirin; diyetten veya yiyecek horlamasından uzak tutun.
Ebeveynler sürekli telefonlarına yapışık durumda ise, çocuklar kendilerini ihmal edilmiş hissederler ve sonunda aynı alışkanlığı edinirler. Yemekler ve aile zamanı sırasında "telefonsuz bölge" belirleyin. Çocuklara sıkılmanın doğal olduğunu gösterin —her zaman ekranları ile meşgul olmaları gerekmez.
Çocuklar her zaman sorumlulukları nasıl yönettiğinizi gözlemler —ister işiniz, ev işleri veya taahhütler olsun. Ebeveynler işlerinden şikayet ediyor, ertelemelerde bulunuyor veya sorumluluklardan kaçınıyorsa, çocuklar çabanın ve disiplini bir yük olarak görmeyi öğrenirler. İş veya görevler için asla minnettarlık ifade etmiyorsanız, yaşamı "işleri halletmek" üzerine kurulu sanıyorlar. İş hakkında şikayet etmek yerine, "Yoğun bir günüm var ama yaptığım işi seviyorum" deyin. Bu yüzden bir dahaki sefere strese tepki vermek, bir yabancıyı görmezden gelmek veya dikkatsizce telefonunuza bakmak üzere olduğunuzda kendinize sorun: Çocuğumun örnek almasını istediğim bir şey mi bu?