Çocuğum Bencil mi: Onlara Paylaşmayı Nasıl Öğretebilirim?

Çocuğunuz başka çocuklarla birlikteyken oyuncaklarını misafirlerle paylaşmak istemediğinde veya salıncağı, topu sahiplenip diğer çocukların kullanmasına izin vermediğinde sıkça utanırız. Durum, çocuk kardeşleriyle oyuncaklarını veya eşyalarını paylaşmayı reddettiğinde daha da kötüleşir. Çocuğunuzun bencil olduğunu mu düşünüyorsunuz? Başkalarıyla paylaşmayı öğrenmesini ve cömert bir birey olmasını mı istiyorsunuz? Eğer öyleyse, bu makale sizin için.

Öncelikle, iki ile altı yaşları arasındaki bir çocuğun bilişsel gelişim döneminde olduğunu, yeni şeyler öğrenerek daha çok kendine odaklandıklarını bilmelisiniz; bu nedenle bu evredeki davranışları bencilce görünebilir. Henüz dünyayı ve başkalarını yeterince algılama kapasitesine sahip değildirler. Altı ile on üç yaşlar arasında bir çocuk içgüdülerini kontrol etmeye ve dünyayı daha net görmeye başlar; başka insanları ve onların ihtiyaçlarını anlamaya çalışır. Ancak, ergenlik döneminde karışık duygularla boğulduğunda bencillik tekrar ortaya çıkabilir ve başkalarını düşünmekte zorlanabilirler. Bu dönemde, bir ergen kendi çelişkili duygularını ve karmaşasını anlamaya çalışmakla meşguldür. Sorunu anlamak ve nasıl ele alabileceğinizi öğrenmek için bu makalenin sırayla okuyun.

Bencil bir çocuktan ne anlamalıyız?

Bencil bir çocuk, sadece kendi ilgi ve ihtiyaçlarına odaklanır. Bir oyuncağı sevdiyse, bu sadece onun içindir. Salıncağı seviyor ve heyecan verici buluyorsa, sıradaki diğer çocukları düşünmeden oynayacaktır. Çocuklardaki bencillik, "benim" kelimesinin ilk kelimeleri arasında yer almasıyla genellikle iki yaşından itibaren fark edilir. Bu bencillik yaşlarının bir yansımasıdır, karakterlerinin değil.

Her ne kadar doğal ve içsel olsa da, ihmal edilmemelidir; ana rolümüz çocuğa rehberlik etmektir. Eğer bir çocuk bu yaşta bencilce davranırsa öfkelenerek tepki vermemeli ya da onu cezalandırmamalısınız. Sakin bir şekilde açıklayın ve bencilliğin gelişimlerinin doğal bir parçası olduğunu unutmayın. Bencilliğin özellikle akranlarla olan sosyal etkileşimlerini olumsuz etkilemesini istemiyoruz, ama aynı zamanda mülkiyet kavramlarını anlamalarını da istiyoruz. Çocuklara her şeyi paylaşmayı öğretmek, sahiplik ve mahremiyet kavramlarını göz ardı eder. Paylaşmayı, sadece bazı eşyaları ve onların rızasıyla öğreteceğiz.

Bencillik altı yaşından sonra sürerse davranış düzeltmesi gereklidir. Paylaşmayı reddetmenin nedenlerini anlamak bencilliği ele almak için anahtardır. Bencil çocuklar sıklıkla açgözlülük gibi ilgili davranışlar sergiler, sürekli hak ettiklerinden daha fazlasını isterler. Kıskançlık da bencil çocuklarda görülebilir. Bencillik, para, yiyecek ve eşyalar gibi maddi ihtiyaçları olduğu kadar, bencil çocuklar sıklıkla özel ilgiyi ve sevgiyi talep eder, ebeveynlerini kendilerine ayırmaya çalışır ve kardeşlerinin bu sevgiyi paylaşmasını engeller.

Çocuklarda bencilliğin işaretleri nelerdir?

- Reddetmeyi kabul etmez: Bencil çocuk, istediği her şeye sahip olma hakkı olduğunu düşünür ve nedenler açıklansa bile, reddedildiğinde öfke nöbetleri geçirebilir veya ağlayabilir.

Vermeden alır: Bencil çocuk, kendilerine verilen her şeyi almayı hak eder gibi hisseder, nadiren bir şey isterken "lütfen" veya "teşekkür ederim" gibi kelimeler kullanır.

Evrende merkezdir: Bencil çocuk, diğerlerini düşünmez, daha iyi muamele görmeleri ve ihtiyaçlarının her zaman önce gelmesi gerektiğini düşünür.

Açgözlü ve memnuniyetsizdir: Ona sağladıklarınızdan asla memnun olmaz, her zaman daha fazla bekler ve talep eder.

Diğer işaretler: Bencil çocuk dağınıktır, diğer insanlara, özellikle daha küçük veya daha zayıf olanlara empati göstermez, oyunlarda sıklıkla saldırganlığa başvurur, dikkat çekmek için yetişkinleri bölmeye ve sürekli kontrol aramaya çalışır.

Bencilliğin nedenleri nelerdir?

Bencilliğin doğal ve çevresel nedenleri vardır:

Doğal nedenler:

- Yaş: Daha önce de tartışıldığı gibi, yaşa özel özellikler çocukların kendine odaklanmasına neden olur.

- Temel ihtiyaçlar: Erken çocukluk dönemi, doğal ihtiyaçları karşılamak için büyük ölçüde dikkat gerektirir; bu da çocukları yetişkinlere aşırı bağımlı hale getirir ve doğal olarak ailenin merkezi gibi hissetmelerine neden olur, bu durum yavaş yavaş yemek yemek ve giyinmek gibi temel ihtiyaçlarda kendi kendine yeterli hale geldiklerinde azalır.

Çevresel nedenler:

- İhmal veya aşırı ilgi: Çevre ister ihmal ister aşırı ilgi içersin, her iki durumda da çocuklar ya kimse ilgilenmediği için ya da aşırı ilgi yüzünden evrenin merkezi olduklarını hisseder ve ihtiyaçlarını karşılamak için bencillik geliştirebilirler, bu da başkalarının ihtiyaçlarını ihmal etmelerine neden olur.

- Taklit: Yakın kişiler bencilse, başkalarının ihtiyaç veya duygularının önemi yokmuş gibi davranıyorsa, çocuklar da genellikle taklit ederek başkalarına karşı bencil davranışlarda bulunurlar.

Bencil davranışı nasıl ele alır ve çocuğuma paylaşmayı nasıl öğretirim?

1 – Olumlu ve olumsuz pekiştirme:

Çocuklardaki olumsuz davranışları ele almak, olumlu ve olumsuz pekiştirme yoluyla gerçekleştirilebilir. Çocuğunuzla bencil davranış hakkında uygun bir yaş diliminde konuşarak başlayın ve bunun ilişkileri nasıl etkilediğini anlatın. Diğer çocukları ziyaret etmeden önce, çocuğunuza paylaşımcı ve nazik olmasını hatırlatın ve uygun davranışı için ona bir ödül vaat edin. Bu durumu farklı durumlarda tekrarlayın, çocuğun davranışlarını dikkatlice gözlemleyin ve çocuğun etrafındaki diğer yetişkinler ve bakım veren kişilerle işbirliği yaparak aynı amaca ulaşmaya çalışın. Ödüllerin sıklığını yavaş yavaş haftalık veya aylık olarak azaltın, bu da çocuğun davranışı alışkanlık haline gelene kadar pozitif pekiştirme olur. Olumsuz pekiştirme, bencil davranışlar tekrarlanırsa bir oyuncak veya sevdiği bir faaliyeti bir gün veya daha fazla süreliğine elinden almak gibi sonuçları içerir. Her durumda çocuğa olumlu ve olumsuz teşviklerini önceden bildirin, böylece karar verme süreçlerinde rehber olur. Bu yaklaşımı bir seferde bir davranışa odaklanarak uygulayın ve çocuk iyi davranışlar gösterse bile, bunu teşvik ederek onları tekrar denemeye motive edin.

2- Hayali oyunlar ve grup oyunlarının kullanımı:

Çocuklar, özellikle erken çocukluk döneminde hayali oyunlar aracılığıyla birçok olumlu davranış öğrenir. Çocuklarınızla oynamak, paylaşım davranışlarını oyun yoluyla dolaylı olarak iletmenin bir yoludur. Grup oyunları aynı zamanda çocuklar arasında takım ruhunu geliştirir. Çocuğu, takımın işbirliği olmadan kazanmanın imkansız olduğu grup oyunlarına katılmaya teşvik edin. Çocuk bakım merkezinde veya okulda, benzer yaklaşımlar önermeleri için bakıcılarla işbirliği yapın; düzenli aralıklarla çocukla etkileşime geçen yetişkinlerle yapılan ortak çabalar daha iyi sonuçlar verir. Grup sporları da paylaşım ve takım ruhunu teşvik eder, bencilliği azaltır ve dengeli bir kişilik gelişimine katkıda bulunur.

3- Hikayelerin ve filmlerin kullanımı

Hikayeler ve filmler, çocuklara arzulanan olumlu davranışları öğretmede son derece etkili araçlardır. Çocuğu katılımcı gibi hissettiren bir yolculuğa çıkarırlar, dolaylı olarak mesajları iletirler. Çocukla hikayeyi veya filmi üzerindeki mesajı daha iyi anlamalarına yardımcı olacak dolaylı sorularla tartışabilirsiniz, onlara doğrudan dikte etmeden.

4- Gönüllü faaliyetler

Çocuğunuzu gönüllü faaliyetlere dahil etmek, davranışları üzerinde çok olumlu bir etki yapar ve onların sahip oldukları nimetleri daha fazla takdir etmelerini sağlar. Çocuğunuzu, çocuklara paylaşmak ve hediye olarak vermek üzere tatlılar, oyuncaklar veya boyama kitapları satın alarak bir yetimhaneye götürebilirsiniz. Ya da çocuğunuzu yoksulları beslemek veya bir huzurevini ziyaret etmek için dahil edin. Parkları temizleme ve sokakları güzelleştirme gibi topluluk faaliyetlerine katılım da bir seçenektir.

5- Uzman danışma

Bir çocuğun davranışını değiştirmek, çaba ve zaman gerektiren bir süreçtir, ancak olumsuz davranışın kötüleştiğini fark ederseniz ve çoğu çabanız başarısız olmuşsa, bir uzmana danışmaktan çekinmeyin. Bir davranış değiştirme uzmanı, çocuğunuzun davranışını değiştirmeye yardımcı olabilir ve çocukluk döneminde davranış değiştirmenin daha kolay olduğu için bu tercihen ergenlikten önce yapılmalıdır.