Vietnama'da Tıbbi Gıdalar: Şaşırtıcı, Mahcup Edici ve Kafa Karıştırıcı

Yiyecekler besler. Ama yiyecekler zehir de olabilir. Vietnam'da şöyle eski, ilginç bir inanış var: "Tavuk yemek ve Vietnam limon kekiği yaprakları, cüzzama benzer bir hastalığa neden olabilir." Gerçek şu ki, bu tavuk ve limon kekiği kombinasyonu sizi kronik olarak hasta etmez, ancak hiç kimsenin uğraşmak istemediği özel bir tür mide bulantısı ve kaşıntıya yol açabilir. Bu, beslenme terapisinden bir tavsiyedir, burada mutfak ile tıp birleşir, eski Çin tıbbına derinlemesine kök salmış bir uygulama. Bu fikirlerden bazıları sadece birer mit olarak çürütüldü, ancak diğerleri, ister Doğu'daki bir doktorun kliniğinde ister bir şefin mutfağında, hala değer verilmekte ve uygulanmaktadır.

Yin ve Yang Felsefesi

Yin ve Yang kavramı, Doğu Asyadaki geleneksel kültür ve toplumun her yönündeki temel felsefedir. Zıt fakat tamamlayıcı enerji güçleridir. "Yin" dişil ve alıcıyken, "Yang" eril ve aktiftir. Yang genişler ve hakim olurken, Yin sakin ve kararlıdır. Gıda dünyasında Yin, soğukken, Yang sıcak ve ılıktır. Tarafsızlıkla birlikte, bunlar beslenme terapisindeki beş temel mizaçtır. Bazı Yang yiyecekleri arasında kırmızı etler, patates, havuç, otlar ve baharatlar (örneğin zencefil, sarımsak, soğan...) bulunmaktadır. Öte yandan, Yin yiyecekleri arasında yapraklı yeşillikler, tofu, salatalık, karpuz ve daha fazlası bulunur. Yin ve Yang'ı dengelemek, vücudun varoluşu ve gelişmesi için ideal durumdur. Bir enerji eksikse, dengeyi sağlamak için diğerini eklemeniz gerekir. Bu ilke, çoğunlukla malzemelerin uyumlu bir yemek oluşturmak için nasıl eşleştirildiğine uygulanır. Deniz ürünleri genel olarak "soğuktur", bu nedenle "sıcak" bir şey ile tamamlanması gereklidir. "Ilık" bir gıda olan tavuk eti, genellikle diğer "ılık" garnitürlerle servis edilir: limon yaprakları. Bunu Tay köri aracılığıyla tanıyan Batılılar olabilir, ancak Vietnam'da, ince dilimlenmiş limon yaprakları buğulanmış tavuğun üzerine serpiştirilir. Vietnam'da tavuğun en yaygın hazırlanış şekli kızartma değil, haşlanma veya buğulanma olup, yumuşaklığı ve besin değerini koruduğuna inanılır.

Beş Element ve Yaşam Döngüsü

Yin ve Yang temelinden yola çıkarak, daha karmaşık Beş Element (veya Beş Evre, 五行) kavramı bunu daha ileri götürür. Sistem, metal, ahşap, su, ateş ve topraktan oluşur ve üreme ve yıkımın mükemmel bir döngüsünü yaratır.

Su, ahşabı besler ama ateşi söndürür.

Ateş, küller yaratır, toprağı zenginleştirir ama aynı zamanda metali de eritir ve yok eder.

Metal buharlaşır ve sıra dışı olarak su oluşturur, ancak metal bir bıçak ahşabı kesebilir.

Ahşap, ateşin gücünü artırır ama topraktan besinleri tüketir.

Toprak, mineralleri birleştirerek metal oluşturur ancak suyun serbestçe akmasını engeller.

Her element doğasında bir elementi harekete geçirme ve bir başka elementi yok etme gücüne sahiptir. Hiçbir şeye karşı tamamen bağışıklığında ya da tamamen güçsüz değilsin. Beş Element döngüsü, doğayı, kültürü, tıbbı, askeri stratejiyi ve insan hayatını görmek için karmaşık ama basit bir yol sunar.

Geleneksel Çin tıbbında, Beş Element şöyle temsil edilir:

Metal, keskinlik (baharatlar veya ısı) olup, akciğer ve kalın bağırsakta bulunur.

Ahşap, ekşilik olup, karaciğer ve safra kesesinde bulunur.

Su, tuzluluk olup, böbrek ve mesanede bulunur.

Ateş, acılık olup, kalp ve ince bağırsakta bulunur.

Toprak, tatlılık olup, dalak ve midede bulunur.

Genel olarak, herhangi bir tür yiyecek veya tat aşırı tüketildiğinde ilgili organı zorlayabilir.

Modern Toplumda Kafa Karıştırıcı Durum

Bulanık görme ve baş dönmesi, gözleri etkileyen karaciğere kan akışının eksikliğinden kaynaklanabilir. Çoğu Doğu ve Güneydoğu Asya ülkesinde, geleneksel tıp resmi zorunlu müfredatın bir parçası değildir. Biyoloji dersleri, Batıda olduğu gibi vitaminler ve anatomi hakkında aynı bilimsel yönergeleri izler. Doğu tıbbı, uzmanlaşmış üniversite programlarına ayrılmıştır veya uzun süredir bunu uygulayan aileler arasında aktarılır. Çoğumuz için bilgilerimiz, Yin ve Yang'ın temellerinde sona erer. Daha önce belirtildiği gibi, bu gıdaları gerçek bir ilaç olarak kullanma meselesi değildir. Ancak, yazın şiddetli sıcağında veya kışın keskin soğuğunda vücudu beslemek için gıda kullanımı gerekli görülür. Ancak ciddi durumların tedavi edilmesine gelince, açıklayacak ve yargılayacak yeterli bilgi yoktur. Ama çizgiler nerede bulanıklaşıyor? Vietnam'da, kanser teşhisi konduğunda ne yapılması gerektiği konusunda sürekli bir tartışma var: Batı tıbbi yolunu mu, yoksa geleneksel olanı mı takip etmeli? Bu tartışma yalnızca Doğu ülkelerine özgü değil - "geleneksel" yerine "alternatif" deyin yeter. Not: Vietnamca "kanser" ve "geleneksel tıp" ifadeleriyle arama yaptığınızda, birçok uyarı, üzücü hikaye ve doğru doktora gitmenin gerekliliğini anlatan makaleler bulacaksınız. Batı yaklaşımını seçtiğinizde ise net. Zaman zaman yorgunluk, hafif kramplar ve iştah kaybı dışında bir kişi iyi durumdadır, ancak bazen beyaz kan hücresi sayıları tehlikeli derecede düşük seviyelere iner.

Peki, Ne Yemelisiniz?

Vietnam'da geleneksel tıp, halkın kolektif bilinçaltında derin bir yeri olan, ancak genellikle göz ardı edilen veya küçük bir kapılı toplumda saklanan tuhaf bir yer tutar. Halk nadiren bu konuda doğru ve sistematik bir şekilde eğitilir, bu da aşırı kullanıma veya yanlış kullanıma yol açar. Çin'de, özellikle genç nesiller arasında tıbbi gıdalara olan ilgi artıyor (bu ilginin büyük bir kısmı yaşlanma karşıtı konulara odaklanıyor olsa da). Ancak, bu canlanma olumlu bir dokunuşla geliyor: sonuçta gıda, hayattır. Beslenme terapisini kasıtlı olarak uyguladığınızda, doğal olarak egzersiz alışkanlıklarınız, zihinsel esenliğiniz ve iş-yaşam dengeniz konusunda daha bilinçli olursunuz.