Çocukluk Amnezisi: Erken Yıllarımızı Neden Hatırlamıyoruz?

Geçmişten bazı öne çıkmış olayları hatırlamak kolaydır - doğum günleri, yıldönümleri, davetiyeler ya da anneannenizin evine yapılan ziyaretler - ama çocukken bu olayları hatırlayabiliyor musunuz? Muhtemelen hayır.

Eğer benim gibi meraklı biriyseniz, muhtemelen neden bir çocukken olmayı hatırlayamadığınızı veya çok gençken yaşanan önemli olayları hatırlayamadığınızı düşünmüşsünüzdür. Araştırmalar, bu düşüncelere cevaplar aramış ve bunları özellikle bebeklikten çocukluğa ve hatta genç yetişkinliğe kadar gelişen hafıza sistemimizle ilişkilendirmiştir.

Çocukluk Amnezisi Nedir?

İlk doğum gününüzü hatırlayabiliyor musunuz? Ya da belki ikinci doğum gününüzü? İnsanlar 2-3 yaş öncesinde meydana gelen olayları nadiren hatırlar ve dört ile yedi yaş arasında olan olayları düzensiz bir şekilde hatırlar. İlginç bir şekilde, bu olgu için bilimsel bir isim vardır: çocukluk amnezisi.

Peki genç bir çocukken olmayı neden hatırlamak neredeyse imkansızdır? Bu sadece ilk, ikinci veya hatta üçüncü doğum günlerimizin çok uzun zaman önce gerçekleştiği ve anılarımızın zamanla doğal olarak solduğu için mi? Mutlaka değil. Aslında, bir 50 yaşındaki birinin, 30 yıldan fazla bir zaman önce gerçekleşen gençlik yıllarını canlı bir şekilde hatırlayabileceğini sıkça fark edersiniz! Öte yandan, 17 yaşındaki biri, sadece 15 veya 16 yıl önce gerçekleşen erken çocukluk döneminden bir şeyi hatırlayamaz.

Çocuklar 'Hafızaya' Sahip, Ama Bir Son Kullanma Tarihi Var

Çocukluk dönemimizin çoğunu hatırlayamamamızın, genç çocuklar olarak, bu tür olaylarla ilgili herhangi bir anı oluşturma yeteneğine sahip olmadığımız için olduğuna uzun süre inanıldı. Ancak, birçok araştırmacı bebeklerin gerçekten de hem örtük hem de açık anılar oluşturabildiği sonucuna varmıştır.

Örtük ve Açık Anılar:

Başlangıç

olarak, örtük anılar "açık" bir düşünce olmadan temel görevleri gerçekleştirmeyi sağlayan prosedürel hafızalardır. Örneğin, yürümenin nasıl hatırlanması örtük bir hafızadır. Öte yandan, açık anılar öğretmen tarafından öğretilen bir dans hareketini hatırlamak gibi bilinçli çaba gerektirir.

Hafıza Tutma Çocuklukta İyileşir

Ünlü psikolog Patricia Bauer, araştırmasında, şeyleri uzun süre hatırlayabilme yeteneğimizin, çocukluk boyunca kademeli olarak iyileştiğini bulmuştur. Çalışmasının bir parçası olarak, genç çocuklara, hatırlama yeteneklerini test etmek için bir eylemi nasıl taklit edecekleri öğretilmiştir. Gözlemlenmiştir ki, altı aylık bir bebek, ne yapacağını 24 saat boyunca hatırlayabilirken (ancak 48 saatten fazla değil), dokuz aylık bir bebek genellikle bunu bir ay boyunca hatırlayabilir (ancak 3 aydan fazla değil). İki yaşına geldiğinde, çocuklar öğretilen görevi, bir yıl sonra bile nasıl gerçekleştireceklerini hatırlayabilirler.

Yeni Nöronlar - Suçlu!

Yeni bir çocuk doğduğunda beyni, yetişkin bir beyninin sadece dörtte biri büyüklüğündedir. Çocuk iki yaşına geldiğinde beyni, yetişkin bir beyninin dörtte üçü büyüklüğüne ulaşır. Bu büyüklük değişikliği nöron büyümesini teşvik eder ve bazı bağlantıları da budar. O halde, çocuklukta beyin gelişimi, erken çocukluk anılarını hatırlamamamızla ilgili midir diye merak edebilirsiniz?

Bunu anlamak için, bize olan olayların anılarını oluşturmada kritik olan beynin bir parçası olan hipokampusu biraz bilmemiz gerekiyor. Doğduktan sonra, beynin birkaç bölgesi gelişmeye devam ederken, hipokampus, yetişkinliğe kadar yeni nöronlar üretmeye devam eden birkaç alandan biridir. Çok gençken, hipokampusun önemli bir bileşeni olan dentate gyrus, yeni nöronlar üretir. Yeni nöron üretimi yetişkinliğe kadar devam etse de, yaşlandıkça üretim hızı önemli ölçüde azalır.

Bilim insanları, çocuklukta hızlı nöron üretim hızının bebeklerde yüksek unutma oranlarının nedeni olduğuna inanıyorlar. Yeni üretilen nöronlar hipokampal devrelere entegre edilerek yeni bağlantılar kurduklarında, hali hazırda oluşturulmuş anıların var olan ağlarını bozarlar ve böylece çocukluk anılarımızın silinmesine neden olurlar.

Nörobilimciler Frankland ve Josselyn'in yakın tarihli araştırması, çocuklukta hızlı nöron büyümesinin eski anıların depolandığı beyin devrelerini etkilediğini ve onlara erişimi neredeyse imkansız hale getirdiğini doğruluyor. Çocukluk döneminin ötesine geçtiğimizde, nöron oluşumu yavaşlar ve hipokampusun hafıza oluşumunda ve saklanmasında daha iyi bir denge kurmasına izin verir. Hâlâ şeyleri unutmamıza rağmen, bu tamamen normaldir. Frankland, yaşamda yaptığımız aktivitelerin çoğunun o kadar sıradan olduğunu ve birbirinden ayırmasının zor olduğunu belirtiyor, uyumak ya da yürümek gibi. Hafızanın sağlıklı yetişkinlerdeki işlevinin sadece şeyleri hatırlamak değil, aynı zamanda önemsiz olan anıları da silmek olduğunu belirterek sözlerini tamamlıyor!